Cliffhanger

februari 15, 2010

The Bold and the beautiful

Ik heb altijd een hekel aan soaps gehad. De traagheid waarmee de verhalen zich ontwikkelen, de bordkartonnen decors, de zielloosheid van de personages, het vervreemdende studiogeluid, het heeft altijd een verlammende uitwerking op mijn geestesgesteldheid gehad. Zodra ik een soap zie, word ik overspoeld door golven van lethargische moedeloosheid.

Nu ging ik in het begin van de jaren ’90 veel met iemand om die wél gek op soaps was. Volgens mij omdat hem dit meer inzicht gaf in de denkwereld van de vrouw. Hij keek ook heel graag naar Beverly Hills 90201. Zo graag dat hij zijn favoriete wietplant Brenda had genoemd.

Maar zijn favoriete soap was The Bold and the Beautifull. Op een dag kwam ik bij hem thuis, net op het moment dat hij naar een aflevering aan het kijken was. “Het is bijna afgelopen”, zei hij zonder zijn ogen van het scherm te halen. Ik keek even mee. En zag een aantal personages in een bedommelde kamer staan. Het voelde doods aan. Iemand zei iets. Waardoor een vrouw een pompoen op de grond liet vallen die uit elkaar spatte. Dat was het einde van de aflvering. “Schit-te-rend”, zei die vriend van mij, uitzinnig van bewondering. “Fantastisch toch, hoe ze die pompoen uit elkaar lieten spatten.” Ik gaf toe dat het een dramatisch moment was.

Een paar jaar later zat ik op een lusteloze doordeweekse namiddag een beetje langs de dertig zenders te zappen die mijn Amsterdamse kabelexploitant aanbood. Ik wist dat er niks op te zien was, en toch bleef ik zappen, omdat het mij te veel moeite kostte iets anders te gaan doen. Ik bleef bij RTL4 haken, bij een soap, en zat mij te verbazen over de beklemmende deken van verveling die altijd over zo’n soap heen ligt, toen ik ineens een personage met een pompoen zag staan. Een pompoen die vervolgens uit haar handen viel en op de grond uiteenspatte. Einde van de aflevering.

Hetzelfde heb ik meegemaakt met een broodrooster in Goede Tijden Slechte Tijden. Ook naar GTST heb ik maar twee keer in mijn leven langer dan vijf minuten gekeken. En beide keren zag ik een aflevering die eindigde met het uitstoten van twee zwart verbrande boterhammen uit een broodrooster.

Als Bernlef deze ervaring ook had gehad, dan had hij nooit die fout gemaakt die hij heeft gemaakt in De rol van zijn leven, een van de drie novelles uit Geleende Levens, over een acteur die in een soap speelt. De acteur speelt al twintig jaar de hoofdrol in een soap die Het Familiekapitaal heet. Hij is sinds het prille begin van de serie de pater familias die het middelpunt vormt van alle intriges. In de loop der jaren zijn acteur en personage volledig met elkaar samengesmolten. Maar dan komt het slechte nieuws. Onderzoek heeft uitgewezen dat de jongere kijkers zich niet meer met het personage kunnen identificeren en massaal afhaken. Wat funest is voor de advertentie-inkomsten. De producent heeft daarom besloten het personage eruit te schrijven. Het personage moet dood.

Door de manier waarop Bernlef het personage in de soap laat sterven, weet ik zeker dat hij zich nooit echt verdiept heeft in de wetten van het genre. Hij heeft goed nagedacht over soaps, en zijn beschrijvingen zijn raak, maar wat Bernlef toch echt heeft gemist, is het belang van de cliffhanger. En de daarbij aansluitende manier waarop een belangrijke gebeurtenis in een soap over meerdere afleveringen wordt uitgesmeerd. Bij Bernlef loopt het personage naar de drankkast, schenkt hij zichzelf een glas whiskey in en sterft hij nog voordat hij een slok kan nemen. Het glas valt uit zijn handen en rolt over het tapijt het beeld uit. De dochter van het personage loopt naar haar vader toe, voelt in zijn nek en zegt: “Papa is dood.” In de scène erna zijn de erven reeds aan het ruzieën over de opvolging. Einde aflevering.

Als Bernlef zich écht verdiept had in het wezen van een soap, dan wist hij dat deze aflevering was afgelopen toen het glas whiskey over het tapijt het beeld uit rolde. Pas in de aflevering erna zou worden vastgesteld dat papa dood was, en konden de kinderen boven het nog warme lijk beginnen met uit te vechten wie de komende twintig jaar het familiekapitaal zou mogen beheren.

Los daarvan is De rol van zijn leven een prachtige novelle.

Advertenties

11 Reacties to “Cliffhanger”

  1. koert j. said

    Goeie analyse van soaps en het belang van cliffhangers erin. De ergste afleveringen zijn trouwens afleveringen die eindigen met een pompoen die op de grond uiteenspat, waarna in de volgende aflevering blijkt dat dit alles een droom was. Soaps zijn trouwens geheel te voorspellen door bij elke zin het tegenovergestelde te lezen. Dus als Ridge zegt nooit meer zijn moeder te willen zien, betekent dit juist dat hij haar vaak gaat opzoeken. Als je dat eenmaal doorhebt, hoef je nooit meer naar soaps te kijken.

  2. Molovich said

    Geinig. Misschien dat ik daar toch eens op ga letten. Het nadeel is dat ik dan waarschijnlijk meer dan één aflevering moet gaan kijken, wil ik weten of je daarin gelijk hebt.

    Ik heb de aflevering die volgde op de uiteenspattende pompoen nooit gezien.

  3. koert j. said

    Deze week wordt trouwens in de Britse soap Eastenders onthuld wie Archie heeft vermoord. Je hoeft echter niet alle afleveringen te zien om te weten te komen wie de dader is. Die komt namelijk pas in de allerlaatste minuut voor het einde van de slotaflevering van deze week in beeld, vlak voordat iemand een pompoen op de grond laat vallen (in cafe Queen Vic zal dat waarschijnlijk een glas wodka-tonic zijn).

  4. Bernlef zit wel eens meer fout. Max Pam heeft bijvoorbeeld in zijn geweldige boek Het Ravijn aangetoond dat het ziektebeeld in Bernlefs Eclips helemaal niet voorkomt in de werkelijkheid.

  5. Rigo Reus said

    En als ik ook even mag, de titel Het Ravijn was al veel eerder geclaimd door Ivan Gontsjarov: http://nl.wikipedia.org/wiki/Ivan_Gontsjarov
    Met een titel als Het Ravijn zit je dus wel goed, want dat was ook al een goed boek. ook al vond niet iedereen dat.
    En, het leven is een grabbelton, het is vandaag precies 20 jaar geleden dat Frans Kellendonk overleed. Een groot gemis.
    Is House trouwens een soap? Zo ja, dan is dat de enige soap die ik min of meer volg. Als ze tenminste niet gaan draaien met allerlei herhalingsreeksen door mekaar.
    Dat was het.

  6. Molovich said

    Nee, House is geen soap, House is een formuleserie met elke aflevering een afgerond verhaaltje dat elke keer hetzelfde stramien volgt.

  7. Weet je zeker dat het steeds twee verschillende afleveringen waren, dus dat de pompoen en de broodrooster niet twee keer precies dezelfde waren? Dat heb ik namelijk, ik kijk twee à drie keer per jaar een stukje tv (met de kinderen meekijken naar Totally Spies tel ik niet mee), blijkt het meestal een herhaling van iets dat ik eerder heb gezien. Zo heb ik twee keer in mijn leven zo’n stoute achter-de-schermen-van-de-porno-industriedocumentaire gezien (Veronica?), en twee keer zag ik daarin Candide Royalle uitleggen hoe vrouwvriendelijk haar films waren, en dat een Nederlandse filmwetenschapster van wie ze duidelijk net de naam nog even had opgezocht het daarmee eens was. Wat me ook vaak gebeurt bij die weinige gelegenheden dat de televisie bij mij thuis niet op Jetix of Nickelodeon is afgestemd: ik val in de aller- maar dan ook allerlaatste aflevering van een serie die 35 jaar gelopen heeft.

  8. Molovich said

    Eerlijk gezegd ging ik er vanuit dat de lezer wel zou begrijpen dat ik door stom toeval beide keren een herhaling heb gezien. Je kijkt een keer naar The B and THE B en je kijkt een keer naar GTST. Jaren later kijk je nog een keer, blijken het exact dezelfde afleveringen te zijn. what are the odds?

  9. De odds dat je twee x twee keer naar precies dezelfde afleveringen zat te kijken leken zo ontzettend klein (te meer omdat ik het ook al had meegemaakt, ik weet dat dat jouw kansen niet nog kleiner maakt, maar toch), dat ik vermoedde dat het in jouw geval ging om ongeveer hetzelfde script toegepast op verschillende afleveringen, al dan niet van verschillende soaps. Zoals ik bijvoorbeeld in mijn jeugd zowel een aflevering van *De vrouw van zes miljoen* als van *De Gemini man* heb gezien waarin de tegenpartij, om achter het geheim van de vrouw van zes miljoen resp. de Gemini man te komen, een dubbelganger had ingezet, met precies dezelfde verwikkelingen.

  10. Paddy said

    Eastenders was vroeger natuurlijk fantastisch! Oeps, stokpaardje!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: