Bernhard, schlemiel van Oranje

januari 13, 2010

Bernhard und Max J. Molovich

Ik had de makers van Bernard, Schavuit van Oranje een hoop kunnen vergeven. De houterige dialogen, de kinderachtige grapjes, het script dat veel te weinig aan de verbeelding overlaat, de al te soepele omgang met de geschiedenis zodat Prins Bernard ineens een moreel uiterst integer opererende nazivreter blijkt. Het had van mij allemaal gemogen. Zolang Bernhard maar met dat fijne accent van ‘m sprak.

Maar net dat essentiële stukje Bernhard wilden de makers van Bernhard, Schavuit van Oranje voor een keertje achterwege laten. Zowel de ouwe Bernhard (Erik Schuit) als de jonge Bernhard (Daan Schuurmans) klinken alsof de prins-gemaal ongeveer vanaf zijn twaalfde louter Nederlands sprak. Heel in de verte hoor je een zweempje Duits. En waarom heeft Bernhard geen lekker vet bratwurstaccent? Om de aandacht niet af te leiden. Omdat Bernhard anders een karikatuur zou worden. Hoe stompzinnig kan een mens zijn? Juist het achterwege laten van dat accent leidt de aandacht af. Je wil nu helemaal niks meer geloven.

Zo zien wij in aflevering twee Prins Bernhard op een feestje in London. Hij kletst wat met Ian Fleming, de man die James Bond verzon. Lady Ann Orr Lewis wandelt binnen. Bernhard knijpt in d’r billen. Tijdens het etentje oppert Ian Fleming dat het toch een beetje verdacht is dat Bernhard zowel aan Duitse als aan geallieerde zijde met de grote jongens omgaat. Bernhard wordt woedend. Wil Fleming beweren dat hij met de nazi’s heult! Bernhard dreigt weg te lopen als Fleming zijn excuses niet aanbiedt. Vlak voordat Bernhard de kamer verlaat, strijkt Fleming met de hand over het hart. Het spijt ‘m. Bernhard draait zich om en net op dat moment valt er een bom op de plek die Bernhard wilde betreden als hij die excuses niet had gehad. Bernhard veegt wat stof van z’n kostuum. Fleming komt naast hem staan. Iemand vraagt wat Bernhard wil drinken. Bernhard zegt dat ie wel een Martini lust: “Shaken, not stirred.” “Hmmm”, zegt Ian Fleming, en hij herhaalt de woorden: “Shaken not stirred. Sounds good. The same for me.” Terwijl ze op hun Martini wachten, vraagt Fleming of Bernhard weet dat Churchill contacten heeft met nazi Duitsland. Nee, dat wist Bernhard niet. Fleming en Bernhard krijgen hun Martini. Ze nippen eraan. “Hmm”, zegt Ian Fleming tegen zichzelf alsof de grap nog niet duidelijk genoeg was, “shaken not stirred. Dat moet ik onthouden.” (De oude Bernhard zal later in de uitzending nog beroofd worden door een tasjesdief op een Sita – je moet het zien om het te geloven. Als een geschrokken Máxima hem vervolgens vraagt hoe het met hem gaat, zegt ie: “Goed, dank je. Shaken. Not stirred.” Waarna hij lacht. Even dacht ik zelfs dat hij ging knipogen. Jaja, enorm leuk gevonden.)

Als hij een paar dagen na zijn avontuur met Fleming wat staat te babbelen met Erik Hazelhoff Roelfzema (u kent ‘m als de Soldaat van Oranje) krijgt Bernhard te horen dat het verzet een mol in de gelederen heeft. Waarop Bernhard uitroept: “Had die Fleming toch gelijk. Churchill heeft contacten met de moffen.” Of iets van soortgelijke aard.

Niet veel later is Bernhard in Canada, bij het vrouwtje en de kinders. Nadat hij zijn echtelijke plicht heeft gedaan en op bed in z’n flanellen pyjama een sigaretje aan het roken is, vertelt hij aan Lula dat de situatie in Nederland ‘zeer ernstig’ is. Er worden razzia’s gehouden en de joodse landgenoot is zijn leven niet zeker. Ze worden weggevoerd uit Nederland. “Wat doen ze dan met die mensen”, vraagt Juliana. Tja, dat weet de Prins eigenlijk ook niet. Maar één ding is zeker: de Nederlandse regering en de koningin hadden Nederland nooit mogen verlaten. In Engeland en Canada kunnen ze niks doen.

En zo probeert scenarist Thomas Ross een precedent te scheppen waarin Prins Bernhard een brief schreef waarin hij Hitler vraagt om stadhouder van Nederland te mogen worden. De Bernhard-watcher weet dat het hier de beruchte stadhoudersbrief betreft, waarvan het bestaan nooit is bewezen. De brief heeft bestaan, zo wil Ross ons doen geloven, maar Bernhards motieven waren zuiver. Hij wilde Stadhouder van Nederland worden om de Nederlandse burger te beschermen.

Het volgende moment zien we Bernhard achter zijn typemachine. Hij schrijft de brief en sluit af met een tactisch ‘Heil Hitler’. Daarna gaat hij naar bed. Maar in plaats van die brief veilig op te bergen, laat hij hem lekker in zijn typemachine zitten, zodat een argeloze Juliana ‘m de volgende ochtend vindt. Juliana is uiteraard woedend. “Wat?! Stadhouder in dienst van die nare man! Wat zou moeders daar wel niet van vinden.” “Rustig nou, schatje”, probeert Bernhard nog, “het was een ideetje van Roosevelt.” Juliana verscheurt de brief.

Kortom, volslagen idiote scènes. Maar lees die laatste zin van Bernhard eens met dat Duitse accent van ‘m en je hoort het hem zeggen. Ik vermoed ook dat Thomas Ross al die belachelijke zinnen heeft geschreven met Bernhards accent in zijn hoofd. Dan kun je ‘m namelijk alles laten zeggen. Dan kun je ‘m over de groten der aarde laten babbelen alsof het z’n beste vrienden zijn. Dan kun je hem koelbloedig een Martini laten bestellen terwijl hij zojuist aan de dood ontsnapt is. Dan kun je hem met een gerust hart een zinnetje als ‘ik zet die kist godverdomme aan de grond’ laten zeggen wanneer hij met z’n vliegtuig in noodweer belandt. Dan kun je ‘m de meest sterke verhalen laten vertellen. Dan kun je ‘m werkelijk alles in de mond leggen. Maar zo zonder dat Duitse accent maak je van de opportunistische, roekeloze avonturier die Bernhard zo genietbaar maakt een onhandige schlemiel die leidt aan chronische zelfoverschatting wat noch door zijn medemens noch door het lot ooit is gecorrigeerd.

En ik had me er zo op verheugd.

PS: Wilt u nog wel even genieten van de unieke man die Bernhard was, klikt u dan vooral hier en lees de brief die Bernhard schreef aan de Inspecteur-Generaal van de Koninklijke Landmacht met het verzoek een atoomproef in de Pacific bij te wonen: “Dit is een kans die men maar één keer krijgt, tenminste dat hoop ik!” Je hoort het hem zeggen. Die dekselse Prins der Nederlanden.

Advertenties

11 Reacties to “Bernhard, schlemiel van Oranje”

  1. Ellen said

    Ik was mild positief na de eerste uitzending, maar gisteravond was het inderdaad een kolderieke vertoning. Het leek meer op Koefnoen van Oranje. Wat een onzin. En dan nog zo opgehemeld worden bij DWDD.

  2. Maar Ellen, is was al na 2 minuten in de eerste uitzending uitgebernhard! Ik wist meteen al: wat een vertoning! Hoeveel domheid zullen we nog krijgen.
    Je hebt helemaal gelijk, Max. Ik meen dat Thomas Ross eerst nog een titel zoals Misdadiger van Oranje of iets dergelijks heeft voorgesteld. Daar had Bernhard het talent niet voor.

  3. En laten we Maxima niet vergeten. Wanneer ze haar dat geile Zuid Amerikaanse accentje hadden gegeven, bleef ik evengoed wel kijken.
    Overigens: volgens mij waren de accenten in de eerste aflevering er wel degelijk? Of verbeeld ik mij dat?

  4. George said

    De soap-achtige vertoning is waarschijnlijk niet voor niets. Ten eerste gaat het hier om het koningshuis, waarmee fucken een linke zaak is in Nederland (vindt Balkenende het weer niet waardig of normig). De luchtigheid en de ‘idiote’ scènes maken het niet geloofwaardig. De vraag is of dat niet juist de bedoeling is. Net als het accent. Alsof we bewust het gevoel moeten krijgen dat het aangedikt is. Soap-kijkend Nederland slikt het zoals gekookte aardappels. Overigens is het camerawerk en de belichting wel van een hoog niveau. Zou het koningshuis vantevoren het script gelezen hebben?

  5. Max J. Molovich said

    Ellen, net als jij had ook ik hoop na het zien van de eerste uitzending. Dat kwam vooral omdat de jonge Bernhard toen nog geen Nederlands sprak. Aan de oude Bernhard irriteerde ik me al wel vrij snel. Z’n gesprekken met Máxima (hoe die ouwe Bernhard die naam ook de hele tijd uitspreekt, hoog beginnend, als om dat potsierlijke accent van Máxima te benadrukken, en dan via de xi uiteindelijk een octaaf lager te eindigen op de ma) hebben inderdaad een enorm soapgehalte, waarin alles letterlijk wordt uitgesproken.

    Ben, wat ik niet snap is dat Thomas Ross van Bernhard een man met een moraal heeft gemaakt, terwijl hij die zo nadrukkelijk niet had. Ik liever gehad dat het in een Faustsausje was gegoten.

    Berend, ik kan mij die accenten niet herinneren. De ouwe Bernhard had een heel licht accent. Als een leraar Duits. De jonge Bernhard sprak louter Duits en Engels.

    George, het lijkt er inderdaad wel op dat het koningshuis het script van tevoren heeft gelezen. Want waarom zou er anders zo’n moeite worden gedaan om van Bernhard zo’n integere man te maken? Of zou het een scenariotrucje zijn? Het verhaal wordt immers door Bernhard zelf verteld. En waarom zou hij de waarheid vertellen?

  6. Bob said

    Ik denk dat ik mijn Nederlandse accent moet cultiveren. Ik woon in Duitsland (ja, ja, verrader), en ik probeerde altijd zonder accent te spreken, maar met een accent kom je veel beter over. De mensen vinden hier Rudi Carell en Linda de Mol prachtig, en dat ligt voor een groot deel aan het accent. Verder krijg je veel meer bewondering voor het feit dat je goed Duits spreekt, als het door je accent duidelijk is dat je een buitenlander bent. En als klap op de vuurpijl heb je ook nog het voordeel in moeilijke gesprekken dat ze je niet zo snel het vuur aan de schenen leggen.

    Ondertussen heb ik omgekeerd ook een Duits accent als ik Nederlands praat, en daar heb ik toch wel meer moeite mee. Zou dat ook een of ander voordeel kunnen hebben?

  7. matxil said

    @Bob. Zelf woon ik in Spanje (ook een verrader dus, van het gehalte Balthazar Gerards), en was me ook al bewust van de voordelen van het nederlandse accent. Ten eerste lijk je dan een beetje op Cruyff, en dat is meestal een voordeel. Ten tweede als je een keer een foute opmerking maakt, kan je het altijd op je gebrekkige kennis van de locale taal gooien. Bovendien is er niets zo belachelijk als een nederlander die angstvallig probeert net te praten als de locals, maar dan nét mist. Honderden meters naast het doel is altijd beter dan buitenkant paal.

  8. Molovich said

    Buitenkant paal kan wel spectaculair zijn.

  9. cole said

    Verdomme ja, Rensenbrink ’78, Hadden we die Zorreguieta toen al een lesje kunnen leren. Dat was bijna net zo erg als ’74.

  10. matxil said

    Ik typte het in, stuurde het op, las het nog eens over, en dacht: “hmmmm, en Nederland-Argentinie 1978 dan?”.
    Hoe dan ook, ook die buitenkant paal van Rensebrink was heel heel erg pijnlijk. En dat was toch eigenlijk precies wat ik bedoelde.

  11. […] even vlug iets over Bernhard, Schlemiel van Oranje. Ik weet niet of u na mijn vernietigende oordeel nog verder hebt gekeken naar deze alom geroemde […]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: