BLS 2.9.3 De Tien Geboden

september 22, 2009

Mozes met de Tien Geboden en een ganzenveer.

De volgende drie van de tien geboden laten zo goed als niets aan duidelijkheid te wensen over. In de Nederlandse Statenvertaling heeft God steeds niet meer dan vier woorden nodig. Enige uitleg achtte hij kennelijk overbodig.

6. Gij zult niet doden
Duidelijk, lijkt mij. Het gaat hier om opzettelijk doden. Iemand per ongeluk doden doordat je, ik noem maar wat, bij een verhuizing een piano op z’n hoofd laat vallen, mag wel van God. Het Hebreeuws schijnt twee verschillende woorden voor het woord doden te kennen. God gebruikte hier het Hebreeuwse woord voor opzettelijk doden. ‘Gij zult niet moorden’ had er ook kunnen staan. Maar dat klinkt minder goed, dat ben ik met de heren Statenvertalers eens. In de nieuwe vertaling staat trouwens: “Pleeg geen moord.” Dat vind ik minder geslaagd. Het klinkt meer als een vriendelijk verzoek, dan als een gebod. Iets wat een vader zegt tegen zijn zoon als hij een tijdje op reis gaat: “Lief zijn voor je moeder hè, als ik weg ben. En denk erom: pleeg geen moord.” “Nee pap, zal ik niet doen.” Maar dan vervolgens natuurlijk wel doen. En achteraf een klein standje krijgen, gevolgd door een aai over de bol. Ja, hij heeft een heel eigen willetje.

Zoals bekend zijn er, door de geschiedenis heen, heel wat Godvrezende mensen en instanties geweest die dit gebod, ondanks de duidelijkheid ervan, toch zo ruim hebben weten te interpreteren dat zij zich niets van dit gebod hoefden aan te trekken. Zie de Spaanse Inquisitie, ik noem maar weer eens wat. Hoe de Spaanse Inquisitie zich hier heeft weten uit te lullen, dat weet ik niet. Wellicht klinkt het gebod in het Spaans ook meer als een vriendelijke verzoek dan als een gebod. Of misschien stelden ze dat het doden van andersdenkenden eigenlijk geen doden is, maar een soort van ruimen. Het doel heiligt de middelen. Een gezonde samenleving was het doel, het breken van het zesde gebod het middel. We moeten het zien als een chirurgische ingreep. Het gezwel moet weggesneden worden. Ik betwijfel of de Spaanse Inquisitie hiermee is weggekomen bij God.

Gij zult niet doden. Hij lijken eenvoudige woorden, maar misschien had Hij er toch beter aan gedaan om er nog wat woorden aan toe te voegen. “Gij zult niet doden. En dan bedoel ik ook daadwerkelijk: gij zult niet doden. Dood dus ook geen negers omdat u denkt dat het minderwaardige mensen zijn. Dood geen heidenen omdat ze Mijn bestaan niet erkennen. Dood zelfs geen moordenaars. Als u in Mij gelooft, als U mij vreest, dan begrijpt u: hun straf komt nog wel. Speel niet voor Mij, wil Ik maar zeggen. Neem geen levens die niet de uwe zijn. Dat doe Ik wel, als het moet. En als Ik dat niet doe, dan moet het kennelijk niet.”

Dat zou tenminste duidelijk zijn geweest. En had heel wat mensen een hoop ellende bespaard. Overigens heb ik dit gebod nooit gebroken. Tenzij je van mening bent dat ook het eten van vlees moord is.

7. Gij zult niet echtbreken
De makkelijkste manier om dit gebod te eren, is niet te trouwen. De nieuwe vertaling heeft het gebod daarom ook aan andere, modernere vormen van samenleven aangepast: Pleeg geen overspel. Maar dat zou dan wel weer betekenen, dat het toegestaan is om van je vrouw te scheiden.

Ook dit gebod heb ik, in beide vertalingen, nooit gebroken. En hoop ik nooit te hoeven breken.

8. Gij zult niet stelen
Ook een vrij duidelijk gebod. Dat echter eenvoudig te omzeilen valt door creatief taalgebruik. Zo kan ik me herinneren dat, ergens in de jaren ’80, bisschop Muskens van mening was dat mensen die niet rond konden komen, zo nu en dan wel een brood mochten meenemen zonder te betalen. Dit noemde hij geen stelen, maar ‘proletarisch winkelen’. Prachtig gevonden. Laat dat maar aan de katholieken over.

Gij zult niet stelen. Dit gebod heb ik wel eens gebroken. In mijn knapenjaren, toen ik rond moest zien te komen van tien (10) gulden per week, pakte ik de portemonnee van mijn moeder wel eens. Daar zat altijd zoveel kleingeld in, dat ze die paar guldens en rijksdaalders nooit heeft gemist. Hetzelfde deed ik met de drankkast. Als je uit al die flessen een beetje haalde, hoefde niemand iets te merken. De mix van gin, jenever, whisky, rum, Tia Maria, Baily’s en Amaretto, bijeen gebracht in een fietsbidon, was niet te zuipen, maar je werd er wel dronken van.

Voorts heb ik zo nu en dan een kratje bier gejat in de Dirk van de Broek, door het kratje onderop het winkelwagentje te zetten, zodat de caissières het niet konden zien. En ik heb in de H&M ooit een riem gejat, waar de antidiefstal-chip vanaf was gevallen. Ik deed die riem om en ben naar buiten gelopen.

In de Fame heb ik bij de cd Fragments of a Rainy Season van John Cale de sticker met de streepjescode verwisseld, zodat de cd in plaats van 40 gulden, slechts een tientje kostte. Het bleek een van die zeldzame cd’s die ik na al die jaren nog steeds met ene regelmaat draai. Ik weet niet of je dit echt stelen kunt noemen. Het is meer dat ik mezelf een korting gunde. Maar als één van mijn cd’s het volle aantal guldens waard was geweest, dan is het wel deze. Uiteraard heb ik ook geregeld het een en ander gedownload. Maar dat men dit stelen wenst te noemen, is het probleem van een aantal vastgeroeste instanties die zich decennia lang zelf aan stelen hebben bezoldigd door de argeloze artiest uit te melken.

Maar goed. Wellicht dat ik nu naar de hel moet. Het laatste nummer van Fragments of a Rainy Season is John Cale’s uitvoering van Leonard Cohens Hallelujah. Het is verreweg de beste uitvoering die er van het nummer bestaat. Mocht het ooit zover komen dat Men op het punt staat mij naar de hel te sturen omdat ik het achtste gebod heb gebroken, dan zal ik mijn semi-gestolen cd bij me hebben en dan zullen wij een uur lang naar Fragments of a Rainy Season luisteren, eindigend in Cale’s uitvoering van Hallelujah en dan zal God mij begrijpen en vergeven.

Advertenties

Eén reactie to “BLS 2.9.3 De Tien Geboden”

  1. cole said

    De wedergeboorte van Overspel.
    Bijvoorbeeld Mar 10,19.

    Staaatenvertaling 1637:
    Ghy weet de geboden, Ghy en sult geen overspel doen, Ghy en sult niet dooden, Ghy en sult niet stelen, Ghy en sult geen valsche getuygenisse geven, Ghy en sult niemandt te cort doen, Eert uwen vader ende moeder.

    NBG 1951
    Gij kent de geboden: Gij zult niet doodslaan, gij zult niet echtbreken, gij zult niet stelen, gij zult geen vals getuigenis geven, gij zult niet ontvreemden, eer uw vader en moeder.

    NBV 2004
    U kent de geboden: pleeg geen moord, pleeg geen overspel, steel niet, leg geen vals getuigenis af, bedrieg niemand, toon eerbied voor uw vader en uw moeder.

    En Maleachi, die werd laatst ook wedergeboren:
    Mal 2,16: NBG 1951
    Want Ik haat de echtscheiding, zegt de HERE, de God van Israël, en dat men zijn gewaad met geweldpleging overdekt, zegt de HERE der heerscharen. Daarom, weest op uw hoede voor uw hartstocht en weest niet ontrouw.

    Die arme Maleachi is flink onder handen genomen; overigens werd het ook wel eens tijd voor wat tuchtende opvoeding: NBV 2004:
    Want de HEER, de God van Israël, zegt dat hij het verafschuwt wanneer een man zijn vrouw wegstuurt. Wie zoiets doet besmeurt zichzelf met onrecht – zegt de HEER van de hemelse machten. Speel niet met je leven en gedraag je niet langer trouweloos.

    NB Er gaan jaren voorbij met taal noch teken van Maleachi en de Rio de la Plata en dan opééns:….
    Die Rio de la Plata is trouwens een rio van niks, want hij heet pas zo vanaf het samenstromen van de Parana en de Uruguay rios. Maar wist Bernini veel in 1648.
    In dezelfde periode waren Portugese ontdekkers nog bezig met de Amazone en Franse met de Mississipi/Missoeri.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: