De lijkenschopperij van Jan Zandbergen

augustus 26, 2009

Ik mag geen copyright schenden, ik mag geen copyright schenden

Timing is alles. HP/De Tijd heeft vier maanden gewacht voordat Jan Zandbergen groen licht kreeg om het lijk van Martin Bril op te graven en er jaren van opgekropte rancune en jaloezie over uit te braken.

Wellicht heeft u de HP/De Tijd wel eens ingekeken. Dan heeft u vast ook wel De Kring ‘Onder de gordel’ tot u genomen, een vrij aardig rubriekje waarin Jan Zandbergen met zijn in een geurig azijn gedoopte pennetje het literaire leven aan de Amsterdamse grachten beschrijft.

Sinds Jan Dijkgraaf de nieuwe hoofdredacteur van de HPDT is, mag Jan Zandbergen ook wat grotere stukken schrijven (wellicht mocht hij dat voorheen ook, maar is me dat nooit opgevallen). Met als voorlopig dieptepunt de postume karaktermoord op Martin Bril, dat het zowaar tot omslagartikel had weten te schoppen.

De coverafbeelding (en de inleiding van het stuk) deed vermoeden dat Jan Zandbergen zijn alles verhelderende licht zou laten schijnen op de ten onrechte na hun dood opgehemelde reputaties van André Hazes, Theo van Gogh, Michaël Zeeman en Martin Bril. Wij zien de vier overledenen afgebeeld als heiligen. Over André Hazes wil Zandbergen enkel kwijt dat hij, net als Van Gogh, een standbeeld heeft gekregen. Theo van Gogh had een hekel aan Jan Zandbergen omdat laatstgenoemde ooit tijdens een autoritje niet kon lachen om de grapjes van de duivelse bolle. Toen Jan Zandbergen bovendien naar aanleiding van het aankomende vaderschap van Van Gogh schreef dat dit dan ‘de eerste productie was die zou gaan lopen’ (meneer Zandbergen mag graag tussen neus en lippen door laten schemeren hoe scherp hij zichzelf vindt), had hij het voorgoed verbruid. Michaël Zeeman had tijdens een Boekenbal dan weer iets te lang in het decolleté van Jan Zandbergens vrouwelijk gezelschap gekeken. We zijn dan anderhalve pagina verder. De rest van het drie pagina’s tellende stuk, is gewijd aan het trappen tegen het lijk van Bril.

Vanaf de allereerste keer dat hij hem tegenkwam, had Jan Zandbergen een hekel aan de luide, verveelde stem van Bril. Een intuïtieve aversie die in latere ontmoetingen bevestigd zou worden. Zo had Jan Zandbergen Martin Bril wel eens nodig toen zij samen voor Esquire werkten. Omdat Martin Bril nooit opnam en zijn antwoordapparaat op een al te verveelde manier had ingesproken altijd met een verveeld ‘hallo’ opnam net op het moment dat de faxmachine begon te piepen, besloot Jan Zandbergen Martin Bril niet meer te bellen zijn heil elders te zoeken en bij Esquire te stoppen. Dit werd Zandbergen niet bepaald in dank afgenomen door Bril, getuige een partijtje corpsballerig zooien voor café Van Puffelen. Bril wilde Zandbergen de gracht in sleuren, maar realiseerde zich net op tijd dat hij op deze wijze zelf ook in het water kon belanden, en daar was zijn jasje toch iets te duur voor. U kunt deze fraaie anecdote hier nog eens nalezen, mocht u dat willen. Voor Zandbergens complete beerput kunt u hier terecht.)

Wat Jan Zandbergen Martin Bril ook heel erg kwalijk neemt, is dat Brils vrouw uit privacy-redenen eens niet op de foto wilde met haar dochters om Jan Zandbergens rubriekje De Kring op te vrolijken, terwijl Martin Bril een half jaar later wel met zijn oogappeltjes voor een miljoenenpubliek plaats zou nemen aan de stamtafel van Matthijs van Nieuwkerken in De Wereld Draait Door.

Enfin.

Volgens Jan Zandbergen is Martin Bril een omhooggevallen copywriter die zichzelf probeert te verkopen. Tekenend vindt Zandbergen Brils liefste wens om op de voorpagina van De Volkskrant te komen, waar eerder twee andere literaire vertegenwoordigers een plek hadden, voordat ze gezamenlijk de diensten van De Postbank aan de man probeerden te brengen. Ik citeer even: “De vertegenwoordigerszoon Bril, zelf voormalig copywriter, had die plek (de voorpagina van De Volkskrant dus, mjm) al jaren op het oog. De noodzakelijke, met veel bravoure gebrachte verkooppraatjes, die als vanouds diepe indruk maken bij de huisvrouwtjes, had hij in huis.” Een zeer lelijke zin, als u het mij vraag. En over een vertegenwoordigersgeest gesproken: zelf schijnt Jan Zandbergen bijzonder trots te zijn dat de HP met zijn ‘eerste omslagverhaal’ ‘meteen uitverkocht was’ en dat de VPRO bovendien sprak van ‘de kwestie van de week’.

Tja.

Om zijn verhaal te rechtvaardigen, laten wat zure citaten in de marges van het artikel zien dat Jan Zandbergen niet alleen staat in zijn walging van Sint Martinus. Zo zegt Joost Niemöller bijvoorbeeld dat Martin Bril geen vriendjes meer met hem wilde zijn toen hij succes kreeg. Met name de vorige hoofdredacteur van HP/De Tijd, Henk Steenhuis, gaat los. Dit gaat zover dat hij Martin Bril ervan beschuldigt nooit een vrouw ‘echt gelukkig’ te hebben gemaakt. Ronduit hysterisch.

Een dag na verschijning van het verhaal stapte Tom Rooduijn op als freelancer bij HP/De Tijd. Een dappere beslissing, laat Jan Zandbergen alias @janzand op Twitter weten: “Tom Rooduuijns laatste bijdrage dateert alweer van week 21. Maar met het knallend dichtgooien van de deur viel hij tot slot dan toch nog op.” Als hij op Twitter door zijn HP-collega @kuitenbrouwer wordt aangesproken op de onkiese wijze waarop hij het lijk van Martin Bril door de modder heeft gesleurd, wijst Zandbergen op twee andere schrijvers die de postume ophemeling van Martin Bril bekritiseerde: Youp van ’t Hek en NRC-redacteur Raymond van den Boogaard. Van ’t Hek weidde in zijn column één alineaatje aan zijn mening dat alle overdreven lof geen recht deed aan de ongemanierde ‘bloedchagrijnige, egocentrische stomdronken chaoot’ die Bril heel vaak was. Van den Boogaard schreef dat Martin Bril een ‘aardige jongen’, maar een ‘minor writer’ was, iets wat je niet zou zeggen als je alleen maar afging op de manier waarop hij in de week na zijn dood heilig werd verklaard. Twee kanttekeningen tegen een al te overdreven bewierroking. Jan Zandbergen schijnt dit van dezelfde orde te vinden als een tot omslagverhaal omgetoverde persoonlijke afrekening die aan elkaar kleeft van rancune, jaloezie en aanstellerij.

Advertenties

12 Reacties to “De lijkenschopperij van Jan Zandbergen”

  1. Helemaal mee eens. Wat een gefrustreerde, rancuneuze man is die Zandbergen. Het zegt meer over hemzelf dan over degene die hij zo gruwelijk schoffeert. Om over de weduwe Bril en hun kinderen nog maar te zwijgen.

  2. Paddy said

    Ik stond hem even door te bladeren bij de Appie, die HP, omdat ik toch wel benieuwd was geworden na alle bescheiden commotie her en der. Het viel me op dat de NRC in het stuk werd weggezet als immer niet kritisch over de doden, maar dat er in de kantlijn vervolgens wel veelvuldig werd geciteerd uit kritische columns uit diezelfde NRC. Die hele kantlijn was natuurlijk beschamend: een hoop quotes van die malle Steenhuis plus wat citaatjes uit een paar columns. Daaruit bleek maar hoeveel moeite het blijkbaar kostte om mensen te vinden die wat kritiek wilde geven op Bril of op diens verheerlijking. Nu zal Zandbergen wel zeggen dat dat zijn punt onderschrijft, maar Zandbergen lijkt me niet iemand om serieus te nemen.

  3. Molovich said

    Dank mevrouw Ten Bruggencate voor het inscannen van het bewuste artikel. Heb gelijk wat kunnen aanscherpen en ernaar kunnen linken.

  4. Horst said

    Het leek me altijd een nogal onsympathiek mens, die Bril, maar ja, misschien was dat wel de reden van zijn succes. Nooit fan geweest van z’n columns, tot hij opeens z’n ziekte begon te beschrijven. Een naar trekje van mezelf, dat ik bij Adriaan Jaeggi ook al had. Dus ja, als je zelf al zo geperferteerd bent haal je het niet in je hoofd om te zeuren over Bril.

  5. J-One said

    Doe ik ook regelmatig, loop ik naar het plaatselijke kerkhof en ga ik tegen de grafstenen staan schreeuwen. Hoe slecht dat mens eigenlijk niet was dat daar ligt te rotten. Geeft veel voldoening kan ik zeggen. Een soort van zelfverheerlijking ten koste van een dode. Wat is daar mis mee, er zijn genoeg mensen die het ten koste doen van levende schepsels, dat noem ik pas ernstig.

  6. Molovich said

    Goed punt. Eigenlijk is het heel beleefd van Jan Zandbergen om te wachten met de karaktermoord op Bril totdat ie goed en wel onder de zoden lag.

  7. Rigo Reus said

    Lijkt me lastig, dit thema: besteed je er aandacht aan, zoals hier(en daar) gebeurt, dan krijgt de HP ook meer aandacht en stijgt de losse verkoop(en ook het aantal ik-lees-staande-bij-het-schap-van-de-AH-lezers)en stijgt de losse verkoop. En dat is juist net niet dat moet gebeuren toch? Of, zouden door de kritische berichtgeving hierover, misschien enkele abonnees overwegen een opzegging als protest te sturen?
    Overigens heeft de Nedelandse literatuur (en de lezers) een reputatie van schrijvers rap vergeten na hun overlijden.

  8. Horst said

    Het grote probleem is dat ik door de lijkenpikkerij van Jan Zandbergen (en vooral zijn kleinzerige reactie op het plaatsen van zijn foto hier) eigenlijk meer sympathie krijg voor Martin Bril. En dat kan toch in elk geval niet de bedoeling zijn?

  9. Allard van Gent said

    Het is inderdaad triest dat Jan Zandbergen op deze manier aandacht voor zijn artikel wil krijgen. Het is riooljournalistiek, dat staat buiten kijf. Het artikel plaatst daarmee HP De Tijd in de categorie bladen zoals De Telegraaf, de Story en de Privé.

  10. […] De lijkenschopperij van Jan Zandbergen In de kantlijn […]

  11. renzo said

    Bril tja.. ik was kritisch en ook een beetje aardig over hem op:
    http://renzoverwer.web-log.nl/renzoverwer/2009/04/martin-bril-195.html

    Maar zo hard als Z. nee, ik had ook geen zin in roddelverhalen slechts eentje genoemd hihi)

  12. journalist said

    Dat stuk was zó onder de maat. Om daar nu mee te komen en dan daarbij een soort namaak-lef te demonstreren, alsof het heel dapper is deze daad te stellen – ik word er niet goed van. HP De Tijd ergert mij al langer, dat zo’n gefrustreerde schrijver ruimte krijgt in dit eertijds toch knap geschreven, ironisch-kritisch blad is onvoorstelbaar.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: